Dagrau Hiraeth

Gan Morgan Morgans of Porth House Pontypridd.

Ar ganwyd mewn galar dwys ar ol fy annwyl Ferch

Elizabeth

Hunodd yn yr angau, Rhagfyr 31, 1898,

Ac a gladdwyd Ionawr 4, 1899 ym Mynachlog Ystrad Flur.

Croeso dagrau, frydiwch allan

Ysgafnhewch fy mynwes brudd;

‘R wy’n galaru ac yn wylo

Am fy Liza nos a dydd;

Er y gwn na wna ddychwelyd

O’i hoer wely priddlyd llaith,

Eto atal tywallt dagrau

Sydd im heddiw’n ormod gwaith.

Ond ‘r wy’n gofyn fydd I gredu

Mai nid priddlyyd wely llaith

Yw lle Liza annwyl heddiw,

Ond y Nefoedd eang faith:

Yno’n canu ‘mhlith y cwmni,

Am y prunu gynt a fu

Ar hen deulu codwm Eden,

Ar fryn enwog Calfari.

Pan gyhoeddwyd trwy’r byd cyfan

Gan wr cyfiawn oddi ar bren

“Mi orffennais ac a brynais

I ddyn truan deyrnas wen;”

Pan ‘roedd haul yn cuddio’i wyneb,

Pan oedd creigiau cread crwn

Yno’n rhwygo ac yn hollti

Dan fawr bwys y prynu hwn.

Diolch am Datguddiad Dwyfol

Diolch am dysgeidiaeth fyw

Diolch byth am le I gredu

Fod f’annwylyd gydai Duw;

Gwag yw’r tŷ a’I gylchoedd heddiw,

Gwag yw pobman – ond y bedd,

Ac nid oes ond gwagter yno –

Fry my Liza fach mewn hedd.

O! Fy Nuw, rho ras I dewi,

A thawelu y waith hon,

Er bod archoll ddofn yn aros

Am fy Liza dan fy mron;

Mae’r un annwyl ymhlith engyl

Gyda’s saint yn canu’n iach,

Eto mae fy nagrau treiglo

Pan yn cofio Liza fach.

Cofio am ei gieriau difyr,

Cofio’i llygaid siriol, llon,

Cofio am ei golwg ysgafn,

Sy’n creu hiraeth dan fy mron;

Atgof am ei holl arabedd,

A’i hatebion cyflym, iach,

Sydd yn peri I’m alaru

Yn ddidaw am Liza fach.

Q! mor galed ydyw cofio

Pan yn gorfod troi fy nghefn

Ar ystafell wely ‘ngeneth

Ac ymostwng dan y drefn;

Pan ‘roedd angau yn ysgaru

Ei chorff hardd a’i henaid drud,

‘R oedd ei mam a minnau llethu

Wrth ei gwled yn gado’r byd.

Wylo ‘r oedd ei mam a minnau,

Gyda’n llygaid megys llyn,

Ac yn gofio mawr mewn syndod:

“Angau hynod, beth yw hyn?”

“Beth wy’n hidio,” medd yr Angau,

“Am eich dagrau chwerw chwi,

Cyrchu Liza yw fy ngorchwyl

At ei hannwyl Brynwr cu.”

Gwywai’r gwelltyn, syrthiai’r blodyn

Ger ein bron newidiau’i gwedd,

A dywedai gyda bloesngi

Wrth ei mam, “Rwy’n mynd i’r bedd;

R’wy’n dymuno cael fy ngladdu,

Fel y dwedais pan yn iach,

Ym Mynachlog ‘Rhydfendigaid

Gydag Ellen a Tom bach.”

Beth wyf well o dywallt dagrau?

Beth wyf well o wylo’n brudd?

Beth wyf well o ddigio f’Arglwydd

Am fanwyled nos a dydd?

Buan daw fy amser innau

I fynd adref ar ei hôl

Trwy gul dyffryn cysgod angau,

Na ddychwelyd byth yn ol.

‘N awr ‘rwy’n tewi, rhag im flino

Rhai a’m clywo gyda’m cŵyn;

Ong ynghofio byth nis gallaf

Fy annwylaf blentyn mwyn.;

‘R wyn gobeithio cael cyfarfod

A’r un hynod ar ol hyn,

Pan yn gwledda ar y manna

Gwerthfawr ddrud ar Seion fryn.